Κυριακή, 25 Μάρτιος 2012 17:27

ΤΟ ΧΩΡΙΟ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Κατά την παράδοση για την προέλευση του ονόματος του χωριού Χωμίργιανη υπάρχουν δύο εκδοχές:

  1. Αρχικά ήταν το χωριό ΜΙΡΓΙΑΝΗ, επί Τουρκοκρατίας ήταν τσιφλίκι του Χουμίρ κι από εκεί πήρε τ’ όνομα Χουμίρ (Μαρ)-γιάννη, με δύο οικισμούς. Μετά την απελευθέρωση, οι δύο οικισμοί έγιναν ανεξάρτητοι, Πέρα Χωμίργιανη (Ανατολή) και Εδώθε Χωμίργιανη (Δάφνη). Το 1927 μετονομάστηκε σε Ανατολή. (πηγή Τουριστικός και Επαγγελματικός Οδηγός Φθιώτιδας του 2002, εκδ. Αρ. Καρπούζη).
  2. Το όνομα Χωμίργιανη εδόθη από την μετεγκατάσταση των κατοίκων του χωριού Χώμερι της Ορεινής Ναυπακτίας.

Όμως στοιχεία από το αρχείο της κοινότητος δεν υπάρχουν που να καθορίζουν την προέλευση της ονομασίας Πέρα Χωμίργιανη γιατί το χωριό κάηκε δύο(2) φορές την περίοδο 1940-1948 από τους Γερμανούς και κατά τον εμφύλιο πόλεμο.

Έγιναν μεγάλες προσπάθειες από τον αείμνηστο λόγιο Δ. Σιατόπουλο για ανεύρεση στοιχείων για την ονομασία και τις ρίζες του ονόματός του, Σιατόπουλου (Σιάτου), ο οποίος στο τέλος κατέληξε, όπως εκμυστηρεύτηκε στην εξαδέλφη του Αικ. Ι. Παπακωνσταντίνου , ότι μάλλον προέρχονται από την περιοχή της Σιάτιστας και μετεγκαταστάθηκαν στη Χωμίργιανη όπου και τους εδόθη το παρατσούκλι ΣΙΑΤΟΣ το οποίο παραμένει μέχρι και σήμερα. Οι εκμυστηρεύσεις του για την ονομασία του χωριού συγκλίνουν με την παράδοση ότι δηλ. το όνομα εδόθη από τον Τούρκο τσιφλικά Χουμίρ και ότι μετά την απελευθέρωση του 1821 οι δύο οικισμοί έγιναν ανεξάρτητοι και σχηματιστήκαν δύο χωριά η Πέρα Χωμίργιανη και η Εδώθε Χωμίργιανη. Η Πέρα Χωμίργιανη για τους κατοίκους της λεγόταν Εδώθε και η Εδώθε για τους δικούς της Πέρα. Το 1927 τα δύο χωριά μετονομάσθηκαν , η μεν Πέρα Χωμίργιανη σε Ανατολή ή δε Εδώθε Χωμίργιανη σε Δάφνη.

Το όνομα ΑΝΑΤΟΛΗ σύμφωνα με τους κατοίκους της οφείλεται στον ανατολικό προσανατολισμό του χωριού.

Πριν την πρώτη καταστροφή του χωριού από τους Γερμανούς το χωριό είχε περίπου τριακόσια (300) άτομα πληθυσμό και οι ασχολίες των κατοίκων του ήταν η κτηνοτροφία (περίπου 10.000 αιγοπρόβατα) καθώς και η καλλιέργεια της γης με προϊόντα τους, τα όσπρια, σιτάρι, καλαμπόκι κλπ. καθώς και το ρόβι (τροφή για τα βόδια).

Παλαιότερα ήταν χωριό του Δήμου Καλλιέων και μεταγενέστερα έγινε προσάρτηση στο Δήμο Υπάτης, μεταξύ 1840 και 1911. Πριν από το 1853 (πηγή «ΤΑ ΕΛΛΗΝΚΑ» του Ιακ. Ραγκαβή) αναφέρεται ότι είχε είκοσι(20) οικογένειες και εκατόν δώδεκα(112) κατοίκους. Στην απογραφή του 1907 αναφέρονται τριακόσιοι ογδόντα έξι (386) κάτοικοι.

Μετά την δεύτερη καταστροφή του χωριού, κατά τη διάρκεια του Εμφύλιου και τον αναγκαστικό εκπατρισμό των ορεινών χωριών, οι κάτοικοι άρχισα να φεύγουν και να κατεβαίνουν στα μεγάλα αστικά κέντρα (εποχή αστυφιλίας) ώσπου κατέληξε, εδώ και αρκετά χρόνια, να μην υπάρχουν κάτοικοι το χειμώνα στο χωριό εκτός από τους θερινούς μήνες που αποκτά ζωή.

Οι διοικητικές μεταβολές της Ανατολής, απογραφή του 1834-1835

  1. Οι διοικητικές μεταβολές της Ανατολής:

Αρχικά, με το Β.Δ. της 8ης (20) Απριλίου 1835 η Πέρα Χωμέριανη (Ανατολή), όπως και η Εδώθε Χωμέριανη (Δάφνη) αποτέλεσαν τμήμα του δήμου Καλλιέων και σύμφωνα με την απογραφή εκείνης της εποχής (1835), η μεν Ανατολή είχε 113 άτομα πληθυσμό η δε Δάφνη 82 άτομα. Με το Β.Δ. της 20ης Ιουνίου (2 Ιουλίου) 1841 τόσο η Ανατολή όσο και η Δάφνη προσαρτήθηκαν στην εδαφική – διοικητική περιφέρεια του δήμου Υπάτης.

Με το ΦΕΚ 261α της 31.08.1912 συστήνεται η κοινότητα Πέρα Χωμίργιανη του Νομού Φθιώτιδας και Φωκίδας και έδρα τον οικισμό Πέρα Χωμέριανης.

Με το ΦΕΚ Α της 28.09.1927 η κοινότητα μετονομάζεται σε «Ανατολή».

Με το ΦΕΚ 72Α της 31.03.1943 η κοινότητα υπάγεται στο Νομό Φθιώτιδας από το Νομό Φθιώτιδας και Φωκίδος.

Με το ΦΕΚ 244Α τηε 04.12.1997 η κοινότητα της Ανατολής καταργείται και συνενώνεται με το δήμο Σπερχειάδος, ενώ η κοινότητα Δάφνης συνενώνεται με τον δήμο Υπάτης.

     2.   Η απογραφή πληθυσμού κατά τα έτη 1834 και 1835.

Κατά τα έτη 1834 κα 1835, επί βασιλείας Όθωνα, γίνεται στην ελεύθερη τότε Ελλάδα, η πρώτη απογραφή πληθυσμού και οικογενειών. Η απογραφή αυτή είχε πολλές περιπέτειες, αφού τα αποτελέσματά της δημοσιεύθηκαν σε ΦΕΚ τριάντα(30) ολόκληρα χρόνια μετά τη διεξαγωγή της. Τα στοιχεία ωστόσο αυτής της απογραφής είναι αποκαλυπτικά για πολλά ιστορικά στοιχεία της εποχής εκείνης. Παραθέτουμε αυτά τα στοιχεία που σχετίζονται με την Ανατολή και τα άλλα κοντινά χωριά, καθώς και κάποιων άλλων δήμων της μεταπελευθερωτικής περιόδου, που σχετίζονται με το τοπωνύμιο ή την ιστορία της Ανατολής. Ο πρώτος αριθμός αφορά τον πληθυσμό και ο δεύτερος τον αριθμό των οικογενειών.

ΝΟΜΟΣ ΛΟΚΡΙΔΟΣ ΚΑΙ ΦΩΚΙΔΟΣ (53.489 κάτοικοι – 11.814 οικογένειες)

ΕΠΑΡΧΙΑ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ (19.360 κατ. -4.233 οικ.)

ΔΗΜΟΣ ΥΠΑΤΗΣ(2.530 κατ.-556 οικ.)

Υπάτη (1.389-292)

Μοζιάται (297-66)

Λάλα (Ροδωνιά) (137-33)

Καρυά (62-15)

Βασιλικά (22-6)

Συκά(43-10)

Λυχνόν(53-14)

Καστανιά (302-66)

Λιάσκοβον (1927 Μεσοχώρι)(96-21)

Μάντετσι (1927 Περιστέρι)(31-9)

Σμόκοβον (1927 Πύργος)(98-24

ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΛΙΕΩΝ(938 κατ.-212 οικ.)

Καλλιέα (πριν Σελλιανή- 1927 Μάρμαρα)(346-77)

Πέρα Χωμέριανη (1927 Ανατολή)(113-28)

Εδώθε Χωμέριανη (1927 Δάφνη)(82-18)

Νεοχώρι(296-66)

Κολοκυθιά(50-16)

Κρανιά (21-7)

ΔΗΜΟΣ ΜΑΚΡΑΚΩΜΗΣ (1.535 κατ.-353 οικ.)

Μακρακώμη (Τσούκα)(283-61)

Λιτόσεχον(56-14)

Σκούρλια (54-12)

Ροβολάρι (197-48)

Γιανιτσώτικα Καλύβια (503-117)

Πλατύστομον (207-47)

Βαρυπόμπη(Μακρακώμη) (203-45)

Θραυσιμιώτικα Καλύβια (32-9)

Βίτωλι(-)

ΔΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑΔΟΣ(2.016 κατ.-459 οικ.)

Σπερχειάς(Παλαιόβραχον) (347-72)

Αγά (Σπερχειάς) (135-30)

Κάρνα εις Μαστάνη (26-7)

Χαλίνι (Μεσοποταμία) (183-43)

Μπρούφλιανη (Δίλοφον) (230-54)

Αιγυπτοχώρι (183-40)

Αγόριανη(Εκκάρα) (145-37)

Καληγά (17-4)

Κουφόδενδρα (42-10)

Κλωνί (85-22)

Φτέρη (386 – 83)

Καμπιά (67-16)

Ραύρος (-)

Κιλυμόδι (42-10)

Λευκάδες (25-6)

Άγιος Ιωάννης (63-15)

Κουκιά (40-10)

ΕΠΑΡΧΙΑ ΠΑΡΝΑΣΙΔΟΣ (14.738 κατ. -3.384 οικ.)

ΕΠΑΡΧΙΑ ΔΩΡΙΔΟΣ (12.140 κατ. – 2.543 οικ.)

ΕΠΑΡΧΙΑ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ (5.194 κατ. -1.060 οικ.)

Κάποια αποτελέσματα:

  1. Αρκετά χρόνια πριν το 1835 υπήρχε ο οικισμός με το όνομα Χωμέριανη (Πέρα) ή Πέρα Χωμέριανη, όπως φέρεται να λέγεται στην απογραφή. Τα 113 άτομα που αριθμούσε το 1835, με τα μέτρα εκείνης της εποχής, δείχνει ότι υπήρχε αξιόλογη κοινωνική και οικονομική ζωή, που μπορούσε να συγκρατήσει τόσα άτομα στις γνωστές δύσκολες συνθήκες διαβίωσης του οικισμού. Ώστόσο πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι τα χρόνια εκείνα έγινε μια πρώτη προσπάθεια να καταγραφεί το νομαδικό στοιχείο με μέτρα που στόχευαν στην αντιμετώπιση του φαινομένου των συμμοριών των ληστών που λυμαίνονταν τη χώρα, υποχρεώνοντας όλους τους πολίτες να δηλώσουν συγκεκριμένο τόπο κατοικίας, ώστε να αποφύγουν τυχόν διώξεις από τις δυνάμεις καταστολής του κράτους. Πολλές ληστοσυμμορίες υπό το βάρος της καταπίεσης των τσιφλικάδων και των κοτζαμπάσηδων που κυριαρχούσαν στη δημόσια ζωή, είτε προέρχονταν από τους νομαδικούς πληθυσμούς των ορεινών περιοχών που διαρκώς μετακινούνταν, είτε είχαν πολύ στενές σχέσεις μαζί τους. Μάλιστα με τα πρώτα κυβερνητικά μέτρα εκείνης της εποχής σε βάρος των ληστών, ευθύνη είχε και η υπόλοιπη οικογένεια του, αλλά και ο δήμος που ήταν καταγεγραμμένος ο ληστής… Ίσως για το λόγο αυτό καθυστέρησε για τόσο μεγάλο χρόνο η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της απογραφής, που γινόταν με ευθύνη των επάρχων…
  2. Ο Δήμος Καλλιέων (1835) εκείνης της εποχής δεν έχει καμιά σχέση με το σημερινό δήμο Καλλιέων (όπως σχηματίστηκε το 1997 στο Νομό Φωκίδος και έδρα το Μαυρολιθάρι). Ο τότε δήμος Καλλιέων είχε έδρα τη Σελλιανή που αργότερα πήραν και τη σημερινή ονομασία τους τα Μάρμαρα. Για δε τις ονομασίες «Εδώθε Χωμέριανη» για τη Δάφνη και «Πέρα Χωμέριανη» για την Ανατολή παρατηρούμε α) μετάθεση του τονισμού στη λήγουσα, που ετυμολογικά υποδηλώνει προέλευση από κάτι ή από κάπου, β) διατήρηση του «Πέρα» και «Εδώθε» που αναφέρεται στην παλαιότερη διοικητική τους εξάρτηση από την Υπάτη.
  3. Η αρχική ένταξη του οικισμού στον τότε δήμο Καλλιέων έγινε με βάση κάποια εδαφομορφολογικά, ανθρωπογεωγραφικά και οικονομικά – κοινωνικά κριτήρια εκείνης της εποχής. Ανθρωπογεωγραφικά οι οικισμός «Πέρα Χωμέριανη» επίσης θα πρέπει να είχε κοινά χαρακτηριστικά με εκείνα των άλλων οικισμών του τότε δήμου Καλλιέων και είναι σφόδρα πιθανόν, όσα περιγράφουν διάφοροι ιστορικοί ή περιηγητές του πρόσφατου ή του απώτερου παρελθόντος για την περιοχή αυτή και τα διάφορα εποικιστικά ρεύματα κατά περιόδους, να την αφορούν άμεσα. Με βάση τα παραπάνω θα πρέπει να είχαμε και ιδιαίτερα στενή ανάπτυξη των οικονομικών και κοινωνικών δεσμών ανάμεσα στου ορεινούς οικισμούς του δήμου Καλλιέων, με βάση και την κοινή καταγωγή του, αλλά και τα ήθη που τους συνόδευαν στην κοινωνική ζωή τους.
  4. Η απόσταση τους κατά το έτος 1841 από το δήμο Καλλιέων και η διοικητική τους προσάρτηση – συγχώνευση με το δήμο Υπάτης, μαζί με το Νεοχώρι μάλλον έχει να κάνει με την έξαρση του φαινομένου των ληστειών και την υπαγωγή κάποιων οικισμών στην αστυνομική ευθύνη άλλων διοικητικών κέντρων για την ευχερέστερη αντιμετώπιση του φαινομένου, χωρίς να αποκλείεται και κάποια προσπάθεια «διάρρηξης» του διαμορφωμένου κοινωνικού ιστού ή ακόμα και ενοποίησης μεγάλων τσιφλικιών σε ένα δήμο στη μορφή και τις δομές που είχε τότε η κρατική εξουσία. Μαζί με την Ανατολή και τη Δάφνη, το 1841 προσαρτήθηκαν στην Υπάτη και τα χωριά που βρίσκονται στη δυτική Οίτη.
  5. Η εκδοχή της προέλευσης της ονομασίας «Χωμέριανη» ή «Χωμεριανή» από την Χώμερη, επανέρχεται και πάλι για εξέταση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ετυμολογία του τοπωνύμιου «Χώμερη» δεν έχει τη δική της σημασία, με βάση τα όσα αναφέρονται σε προηγούμενο κείμενο.
  6. Κατά την απογραφή του 1835 έχουμε και μια αδιάψευστη μαρτυρία για τον οικισμό της Κρανιάς. Απογράφτηκαν 7 οικογένειες και 21 κάτοικοι. Και όλα αυτά μετά το μεγάλο σεισμό του 1765 που έπληξε την περιοχή και προκάλεσε αρκετές ζημιές σε κτίρια και σε άλλες υποδομές. Εικάζουμε ότι η ασχολία τους θα είχε να κάνει με καλλιέργειες που επιτρέπει το υψόμετρο της Κρανιάς. Μέχρι πότε να έμειναν στην τοποθεσία όμως αυτοί οι κάτοικοι και προς τα πού μετακινήθηκαν άραγε αργότερα; Το μόνο που άφησαν πίσω τους ήταν η εκκλησία του Αι Γιώργη, το νεκροταφείο και κάποιες ρίζες από παλιά αμπέλια… Αλλά και μια βρύση που έφτιαξαν πριν αρκετά χρόνια κάποιοι νέοι, τότε, του χωριού που θέλουμε να ’ναι πάντα καλά…
  7. Αν κάθε οικογένεια είχε το δικό της σπίτι – κατάλυμα, τότε ο αριθμός των σπιτιών που υπήρχαν στην Ανατολή κατά τα έτη 1834-1835 , ίσως και κάποια χρόνια αργότερα , ήταν τουλάχιστον 28. Τόσα σπίτια και τόσος πληθυσμός μόνον ευκαταφρόνητος δεν ήταν για εκείνη την εποχή. Αν μάλιστα υπολογίσουμε ένα μέσο μέγεθος από 150-200 γιδοπρόβατα ανά οικογένεια, τότε ο ζωικός πλούτος πρέπει να ξεπέρναγε τα πέντε χιλιάδες (5000) κεφάλια.

 

Διαβάστηκε 5804 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 26 Ιούνιος 2012 14:13
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΛΥΜΕΣΑ »

ΟΠΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Ανατολή Φθιώτιδας Ταξιδέψτε στο χωριό μας μέσα από το φωτογραφικό υλικό που συγκεντρώσαμε για σας.

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΣ

εφημεριδα ανατολης φθιωτιδος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΑ ΤΕΥΧΗ

 

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΤΩΡΑ

Γίνετε μέλη του Συλλόγου:
Γνωρίστε τις τοπικές παραδόσεις. Συμμετέχετε στις εκδηλώσεις μας.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Ο Καιρός στην Ανατολή Φθιώτιδος

Ο ΚΑΙΡΟΣ

στην Ανατολή Φθιώτιδος
Κάντε κλικ εδώ